Rodzina po niemiecku: Drzewo genealogiczne i słownictwo
„Mam brata i siostrę”, „Jadę do teściów” – rozmowy o rodzinie to absolutna podstawa każdej konwersacji, czy to na kursie językowym, czy przy kawie z nowym znajomym z Niemiec. Warto jednak wyjść poza szkolne „Mutter” i „Vater”.
W tym artykule uporządkujemy słownictwo rodzinne w logiczne grupy. Pokażę Ci też fonetyczne niuanse (np. jak zmienia się wymowa w liczbie mnogiej) oraz słowa potrzebne we współczesnym świecie, takie jak „rodzina patchworkowa”.
1. Najbliższa rodzina (die Kernfamilie)
Zacznijmy od rodziców i dzieci. Zwróć uwagę na kolumnę „Liczba mnoga” – często pojawia się tam Umlaut (przegłos), co zmienia wymowę samogłoski.
| Kto? | Niemiecki (l. poj.) | Wymowa (IPA) |
|---|---|---|
| matka | die Mutter | [ˈmʊtɐ] |
| ojciec | der Vater | [ˈfaːtɐ] (V = f!) |
| rodzice | die Eltern | [ˈɛltɐn] |
| syn | der Sohn | [zoːn] (długie o) |
| córka | die Tochter | [ˈtɔxtɐ] |
| brat | der Bruder | [ˈbʁuːdɐ] |
| siostra | die Schwester | [ˈʃvɛstɐ] |
| rodzeństwo | die Geschwister | [ɡəˈʃvɪstɐ] |
Ciekawostka fonetyczna (Liczba mnoga):
Słowa takie jak Mutter, Vater, Bruder czy Tochter tworzą liczbę mnogą przez dodanie Umlautu. Zmienia to kompletnie brzmienie słowa!
• der Vater [a:] -> die Väter [ɛ:]
• die Mutter [ʊ] -> die Mütter [ʏ]
• der Bruder [u:] -> die Brüder [y:]
2. Dalsza rodzina. Krewni (die Verwandten)
Tutaj często mylą się dwa słowa: Neffe (siostrzeniec/bratanek) i Enkel (wnuk). Zapamiętaj je dobrze!
| Kto? | Niemiecki | Wymowa (IPA) |
|---|---|---|
| babcia | die Oma / Großmutter | [ˈoːma] |
| dziadek | der Opa / Großvater | [ˈoːpa] |
| wujek | der Onkel | [ˈɔŋkl̩] |
| ciocia | die Tante | [ˈtantə] |
| kuzyn | der Cousin | [kuˈzɛ̃ː] (z francuskiego!). W slangu: Kuseng 😉 |
| kuzynka | die Cousine | [kuˈziːnə] |
| siostrzeniec / bratanek | der Neffe | [ˈnɛfə] |
| siostrzenica / bratanica | die Nichte | [ˈnɪçtə] |
3. Logika słowotwórcza: Schwieger-, Stief-, Ur-
Niemiecki jest jak klocki Lego. Wystarczy, że nauczysz się trzech przedrostków, aby stworzyć kilkanaście nowych słów.
A. Schwieger- (rodzina przez ślub)
Wszystko, co związane z „teściami”, ma ten przedrostek.
- die Schwiegermutter – teściowa
- der Schwiegervater – teść
- der Schwiegersohn – zięć
B. Ur- (pra-)
Chcesz powiedzieć „prababcia” albo „prawnuk”? Dodaj „Ur-„.
- die Uroma – prababcia
- der Urenkel – prawnuk
C. Stief- (rodzina przybrana)
Przydatne w rodzinach patchworkowych.
- der Stiefvater – ojczym
- die Stiefschwester – siostra przyrodnia
Zadbaj o relacje… i o wymowę
Opowiadanie o rodzinie to świetny sposób na przełamanie lodów. Aby jednak mówić płynnie i nie mylić „braci” z „siostrami” przez złą wymowę, warto poćwiczyć fonetykę.
