Gdzie wcisnąć „ge-„? Czasowniki rozdzielnie złożone i pułapka w Partizip II.
Uczysz się czasu Perfekt. Wiesz już, że machen zmienia się w gemacht. Proste. Ale nagle pojawia się słowo aufmachen (otwierać). I zaczynają się schody.
Czy to będzie geaufmacht? A może aufgegemacht? A dlaczego besuchen nie ma żadnego „ge” (besucht)? Jeśli masz mętlik w głowie, uspokajam Cię: to działa na zasadzie klocków lego. Wystarczy, że poznasz zasadę kanapki.
1. Czasowniki rozdzielnie złożone = kanapka
Czasowniki rozdzielnie złożone to te, w których przedrostek jest „silny” i akcentowany (np. aufmachen, einkaufen, mitkommen).
W czasie przeszłym przedrostek (np. auf-) odsuwa się od czasownika, żeby zrobić miejsce dla „ge”.
Przepis na Partizip II:
Przedrostek + GE + Reszta czasownika
- auf + machen -> auf-ge-macht
- ein + kaufen -> ein-ge-kauft
- mit + kommen -> mit-ge-kommen
Wskazówka: „ge-” wciska się w środek, jak ser między dwie kromki chleba.
2. Czasowniki NIErozdzielnie złożone = zakaz wstępu
Są jednak przedrostki „słabe” (nieakcentowane), które są tak mocno sklejone z czasownikiem, że nie wpuszczają „-ge-” do środka. Co więcej – one w ogóle wyrzucają „ge” z imprezy!
Musisz zapamiętać tę „czarną listę” przedrostków nierozdzielnych. Jeśli czasownik się od nich zaczyna, nie dodajesz żadnego „ge-„.
be- ge- er- ver- zer- ent- emp- miss-
3. Wyjątek „międzynarodowy”: -ieren
Mamy jeszcze jedną grupę, która nie lubi „ge”. To czasowniki zapożyczone (głównie z łaciny/francuskiego), kończące się na -ieren. One również nie dostają przedrostka.
- studieren -> studiert (nie:
gestudiert) - fotografieren -> fotografiert
- reparieren -> repariert
Jak to rozpoznać na słuch? (sekret akcentu)
Nie chcesz kuć listy przedrostków na pamięć? Użyj uszu. W języku niemieckim gramatyka łączy się z fonetyką.
- Jeśli akcent pada na przedrostek (np. EINkaufen) -> Czasownik jest rozdzielny -> Wstawiasz „ge” do środka (eingekauft). -> bo dwa akcenty nie mogą stać obok siebie
- Jeśli akcent pada na rdzeń (np. beSUchen) -> czasownik jest nierozdzielny -> wyrzucasz „ge” (besucht).
To dlatego nauka wymowy jest tak ważna – ona podpowiada Ci intuicyjną gramatykę!
Gramatyka zaczyna się w uchu
Widzisz? To wymowa spowodowała taką, a nie inną budowę czasu Perfekt. Jeśli chcesz nauczyć się „czuć” ten rytm języka i przestać wkuwać regułki na pamięć, zapraszam Cię do mojego kursu wymowy.
